Sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun, emeklilik sonrası çalışma hayatına devam eden milyonlarca kişiyi yakından ilgilendiren önemli uyarılarda bulundu. Erdursun, emekli aylıklarının kesilmesi veya maaşlarından kesintiler yapılması gibi durumların önüne geçmek için mevzuatın iyi anlaşılması gerektiğini vurguladı.
Emekli olduktan sonra çalışmaya devam etmek isteyenlerin dikkat etmesi gereken kritik noktalar var. Türkiye’de emekliler için iki farklı uygulama bulunuyor: Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) ve Bağ-Kur emeklileri ile Emekli Sandığı emeklileri için farklı kurallar geçerli.
Kimler Etkileniyor ve Nasıl Bir Durum Söz Konusu?
Özgür Erdursun’un açıklamalarına göre, çalışma hayatına devam eden emeklilerin statülerine göre farklı sonuçlarla karşılaşmaları kaçınılmaz.
SSK ve Bağ-Kur Emeklileri İçin Durum
- Destek Primi Uygulaması: SSK veya Bağ-Kur’dan emekli olan ve bir işyerinde sigortalı olarak çalışmaya başlayan kişilerin emekli maaşlarında doğrudan bir kesinti yapılmıyor. Ancak, bu kişilerin çalıştıkları işyerleri üzerinden “Sosyal Güvenlik Destek Primi” (SGDP) ödenmesi zorunlu.
- Oranlar ve Yükümlülükler: İşveren, brüt ücretin %22,5’i oranında SGDP öder. Bunun %15’i işveren payı, %7,5’i ise sigortalıdan yani çalışandan kesilerek prim olarak ödenir. Bu primler, çalışanın aldığı ücret üzerinden hesaplanır ve emekli maaşını etkilemez, ancak yeni kazancından yapılan bir kesintidir.
- Kayıt Dışı Çalışma Tehlikesi: Erdursun, özellikle bu kategorideki emeklilerin kayıt dışı çalıştırılma riskine dikkat çekti. Kayıt dışı çalışmanın hem işveren hem de emekli çalışan için ciddi yasal yaptırımları ve cezaları beraberinde getirebileceği uyarısında bulundu. Bu durumda, emekli kişi hem yasal haklarından mahrum kalabilir hem de beklenmedik cezalarla karşılaşabilir.
Emekli Sandığı Emeklileri İçin Durum
- Maaş Kesintisi Kuralı: Emekli Sandığı’ndan (özellikle memurlar) emekli olan kişilerin durumu ise çok daha farklı ve daha katı. Bu gruptaki emeklilerin, emekli olduktan sonra kamuda veya özel sektörde sigortalı olarak tekrar çalışmaya başlamaları halinde emekli aylıkları tamamen kesilir.
- Seçim Yapma Zorunluluğu: Bu kural, Emekli Sandığı emeklilerinin aynı anda hem emekli aylığı alıp hem de sigortalı bir işte çalışmasını engelliyor. Emekli olan kamu görevlileri, ya emekli aylıklarını alacaklar ya da çalıştıkları yerden maaşlarını tercih edecekler. İkisini birden almaları mümkün değil.
- Sınırlı İstisnalar: Mevzuatta çok nadir ve belirli şartlara bağlı istisnalar bulunsa da (örneğin, belirli danışmanlık görevleri için iki yıla kadar ve emekli aylığının iki katını geçmeyecek ücretle çalışma gibi), genel kural emekli aylığının kesilmesidir. Bu istisnalar da oldukça dar kapsamlıdır ve herkes için geçerli değildir.
Neden Bu Uyarılar Önemli?
Özgür Erdursun, emeklilerin bu kuralları bilmeden çalışmaya başlamasının, sonradan beklenmedik maddi kayıplara veya yasal sorunlara yol açabileceğini belirtti. Özellikle Emekli Sandığı emeklileri için maaşın tamamen kesilmesi durumu büyük bir mağduriyet yaratabilirken, SSK/Bağ-Kur emeklileri için ise SGDP kesintileri ve kayıt dışı çalışmanın getireceği riskler önem taşıyor.
Erdursun, emeklilerin yeni bir işe başlamadan önce mutlaka sosyal güvenlik mevzuatını iyi araştırmaları, bir uzmandan destek almaları ve tüm yasal yükümlülükleri ve sonuçlarını öğrenmeleri gerektiğini tavsiye etti. Bu sayede, emekliler hem maddi açıdan güvence altında kalabilir hem de yasal sorunlardan uzak durabilirler.