Sakarya’nın doğal güzellikleriyle ünlü bölgeleri, son zamanlarda endişe verici bir yeşil istilanın hedefi haline geldi. Acarlar Longozu’ndan başlayarak Sakarya Nehri boyunca yayılan istilacı Su Sümbülü (Eichhornia crassipes) türü, şimdi de Karasu sahilini sararak bölge ekosistemi ve yerel yaşam için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Nehir yataklarını ve deniz kıyısını tamamen kaplayan bu bitki, hem görsel kirlilik yaratıyor hem de su altındaki yaşamı boğma tehlikesi taşıyor.
Geçtiğimiz yıllarda Acarlar Longozu’nda yoğunlaşan ve kontrol altına alınamayan bu tür, hızla yayılarak Sakarya Nehri’nin kollarından Karadeniz’e ulaştı. Karasu sahilinde kıyıya vuran ve adeta yeşil bir battaniye oluşturan Su Sümbülü, hem deniz canlıları hem de bölge halkı için büyük sorunlara yol açıyor.
Tehdit Nereden Geliyor? Su Sümbülü Nedir?
Su Sümbülü, anavatanı Güney Amerika olan, hızlı üreme yeteneğine sahip, yüzen bir su bitkisidir. Bilimsel adı Eichhornia crassipes olan bu tür, Türkiye’ye süs bitkisi olarak getirilmiş ancak doğaya salınmasıyla birlikte kısa sürede istilacı bir karaktere bürünmüştür. Özellikle durgun veya yavaş akışlı sularda olağanüstü bir hızla çoğalır. Yapraklarının parlak yeşil rengi ve mor çiçekleriyle estetik bir görünüm sunsa da, ekolojik dengeler için yıkıcı sonuçlar doğurabilir.
İstilacı Tür Nasıl Yayıldı?
Sakarya özelinde Su Sümbülü’nün yolculuğu, Türkiye’nin nadir subasar ormanlarından biri olan Acarlar Longozu’nda başladı. Longozun eşsiz biyoçeşitliliği için zaten bir tehdit oluşturan bu bitki, zamanla longozun bağlantılı olduğu dereler ve kanallar aracılığıyla Sakarya Nehri’ne ulaştı. Nehir akıntısıyla taşınan bitki parçacıkları ve tohumlar, nehir boyunca yayılarak Karasu sahilindeki Karadeniz’e döküldü. Özellikle son dönemde kıyıya vuran yoğun Su Sümbülü kütleleri, Karadeniz’in mavi sularını yeşile boyayarak dramatik bir manzara oluşturdu.
Ekosisteme ve Yerel Yaşama Etkileri Neler?
Su Sümbülü istilasının bölge ekosistemi ve yerel yaşam üzerindeki etkileri oldukça yıkıcıdır:
- Güneş Işığını Engelleme: Su yüzeyini tamamen kaplayarak su altına ulaşan güneş ışığını keser. Bu durum, su altında yaşayan fotosentetik bitkilerin ve alglerin ölmesine neden olur.
- Oksijen Azalması: Güneş ışığı eksikliği ve ölen bitki materyalinin çürümesi, sudaki oksijen seviyelerini ciddi şekilde düşürür. Bu da balıklar ve diğer su canlıları için yaşamsal bir tehdit oluşturur.
- Biyoçeşitlilik Kaybı: Sudaki oksijenin azalması ve doğal habitatların bozulması, endemik türler başta olmak üzere birçok balık, amfibi ve böcek türünün popülasyonlarını olumsuz etkiler, hatta yok olmalarına neden olabilir.
- Su Akışını Engelleme: Yoğun Su Sümbülü tabakaları, nehir ve dere yataklarında su akışını yavaşlatır, hatta tamamen durdurabilir. Bu da sel riskini artırabilir.
- Sivrisinek Popülasyonunda Artış: Durgun ve bitki örtüsüyle kaplı su alanları, sivrisinekler için ideal üreme ortamları yaratır, bu da halk sağlığı açısından risk oluşturur.
- Balıkçılığa Darbe: Su yüzeyini kaplayan bitki örtüsü, balıkçıların ağ atmasını engeller ve balık popülasyonlarındaki düşüş, yerel balıkçılık ekonomisini doğrudan olumsuz etkiler.
- Turistik Olumsuzluklar: Sahilin yeşil bir tabakayla kaplanması, bölgenin turistik çekiciliğini azaltır ve yerel halkın dinlenme alanlarını kullanılamaz hale getirir.
Geçmişteki Çabalar ve Gelecek Adımlar
Bölge halkı, geçmişte kendi imkanlarıyla ağlar kullanarak Su Sümbülü’nü sudan çıkarmaya çalışsa da, bitkinin olağanüstü üreme hızı ve yayılım alanının genişliği nedeniyle bu çabalar yetersiz kalmıştır. Yetkililerin acil ve kapsamlı bir mücadele planı geliştirmesi elzemdir. Biyolojik, mekanik veya kimyasal mücadele yöntemlerinin uzmanlarca değerlendirilerek en uygun ve çevre dostu çözümün belirlenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, Sakarya’nın bu eşsiz doğal alanları ve Karasu sahili, geri dönüşü olmayan ekolojik zararlarla karşı karşıya kalabilir.
